Nowoczesna stodoła

Ruszył przetarg na budowę budynku edukacyjnego w Leśnym Ogrodzie Botanicznym Marszewo w Gdyni.
Projekt jest efektem rozstrzygniętego w 2016 roku konkursu architektonicznego za który krakowska pracownia Gierbienis + Poklewski otrzymała I nagrodę. W 2017 roku projekt otrzymał pozwolenie na budowę. Inwestorowi i projektantom zależało przede wszystkim na utrzymaniu rozwiązań projektowych, które zawarte były już w pracy konkursowej. W szczególności są to w Polsce wciąż mało popularna technologia konstrukcji CLT oraz wyjątkowa elewacja z opalanych desek. Aby móc wykonać w taki sposób okładzinę ścian zewnętrznych projektanci musieli przeprowadzić indywidualne badania w Instytucie Techniki Budowlanej.

Projekt otrzymał również Grand prix V edycji konkursu organizowanego przez Rockwool pod hasłem „Zmień wizję w projekt”, którego zadaniem było zaprezentowanie budynku łączącego w sobie design oraz ekologię, bezpieczeństwo pożarowe i komfort wewnętrzny oraz główną nagrodę XI edycji konkursu o Nagrodę im. Macieja Nowickiego, której temat były energooszczędne budynki w zgodzie z siłami natury.
KONKURS ARCHITEKTONICZNY
Konkurs organizowany był z inicjatywy Nadleśnictwa Gdańsk z siedzibą w Gdyni, a jego celem wprowadzenie w istniejący obszar Leśnego Ogrodu Botanicznego Marszewo zabudowy z jednej strony spełniającej oczekiwania funkcjonalne inwestora, a z drugiej szanującej zastany pejzaż.
„Dla nas, jako architektów konkurs był okazją do twórczego rozwinięcia założeń, towarzyszących nam od początku działalności, ktorych celem jest architektura samowystarczalna, zrównoważona energetycznie, bezpieczna dla ludzi i środowiska, w którym żyjemy i pięknie wpisująca się w otaczającą nas przestrzeń krajobrazową. Budynek pozostaje z nazwy obiektem użyteczności publicznej, ale w idei był dla nas równoważnym elementem założenia ogrodowego i domem zarówno dla odwiedzających, jak i pracowników”.

UWARUNKOWANIA ŚRODOWISKOWE I KULTUROWE
Wystarczy zaledwie kwadrans, aby znaleźć się w zupełnie innym świecie. Nadal jesteśmy w Gdyni, ale pejzaż miejski stopniowo ustępuje pierwotnemu, dzikiemu, leśnemu. Trójmiejski park krajobrazowy rozciąga się na północno-wschodnim fragmencie wysoczyzny morenowej Pojezierza kaszubskiego, obejmując tereny leśne z nielicznym enklawami rolniczymi wsi. Ściana drzew sporadycznie przełamywana jest prześwitami. Jednym z nich jest polana na której Nadleśnictwo Gdańsk powołało do życia Ogród Botaniczny. Jest on w fazie rozwoju, ale działa czynnie cały rok organizując tematyczne zielone szkoły oraz okazjonalne wydarzenia związane z tematyką flory i fauny. Idea realizacji budynku edukacyjnego jest kolejnym z kroków, które Nadleśnictwo podejmuje, aby zwiększyć atrakcyjność swojej oferty edukacyjnej.
Myślenie o edukacji leśnej stało się więc myśleniem o nieznacznej, bo wynikającej z potrzeby społecznej urbanizacji tego obszaru, zakładając stworzenie niewielkiego, oszczędnego w użytkowaniu, a przede wszystkim wpasowanego w krajobraz obiektu, który sam w sobie miał definiować edukację, pokazując w jaki sposób człowiek może oddziaływać na środowisko korzystając z zasobów natury.
Tworzenie budynku zaczyna się dla Nas od lokalizacji. Miejsce, jego charakter, klimat determinują pierwsze decyzje projektowane, stawiają pewne ograniczenia i cele, do których Projaktant powinien dążyć. Polanę oglądamy z jednej strony zza gęstwiny sosnowego lasu, z drugiej poprzez nasadzenia ogrodu. W każdym z tych kadrów zależało Nam  na tym, aby budynek nie stanowił czegoś wyrwanego z kontekstu, indywidualnego i agresywnego. Powinien być przedłużeniem krajobrazu, efektem oddziaływania flory i fauny. Trudno wyobrazić sobie, aby w tej filozofii nie powstał obiekt drewniany, korzystający z dobra natury, czyli daru lasów - drewna. Do tego drewna, które nie jest przetworzone, ukryte, sztuczne. Drewna, które wymaga ekspozycji, czystości przekazu, zwrotu ku czemuś pierwotnemu, ale we współczesnym wyrazie  i z myśleniem o ekologii, która stała się w ostatnich latach równoważna z estetyką i funkcjonalnością. Człowiek po latach, spychania na dalszy plan natury powoli znów odkrywa, że przetworzony i zurbanizowany kompletnie świat staje się zbyt hermetyczny i zanieczyszczony.  
Las, a w szczególności park krajobrazowy zakłada minimalną ingerencję człowieka w pejzaż. Jedynym widocznym śladem jego działań pozostaje dostępność komunikacyjna. Poprzez las przebiega droga i obiekt miał stanowić bramę pomiędzy tym, co jest elementem miejskim, a tym, co należy już do przyrody. W nawiązaniu do dawnej, osadniczej zabudowy drewnianej przychodzi na myśl charakter zagrodowy, który postanowiliśmy uzyskać przez wspołczesną interpretacją fortecy, czyli wysokie wygrodzenie. Jednolita funkcja budynku została robita na mniejsze i większe bryły, stanowiące swbodną kompozycję, spiętą wspomnianą fortecą.
Niewielka skala i skromny budżet budynku determinowały również decyzje projektowe. Podczas, gdy powstaje wiele zaawansowanych technologiczne, wprowadzających nowe, kosztowne rozwiązania pro-ekologiczne budynków zakładaliśmy, że dla nas ważniejszy jest człowiek i jego odczuwanie budynku. Staraliśmy się to uzyskać poprzez korzystanie z prostych, racjonalnych i związanych z wykorzystaniem natury rozwiązań. Człowiek w budynku funkjonuje w zależnościach bycia odwiedzającym lub pracownikiem. Obiekt dostępny jest dla wszystkich, projektowany z myślą o  niepełnosprawnych i najmłodszych, posiada atrakcyjne przestrzenie przed i wewnątrz wygrodzenia obiektu - naturalne żwirowe nawierzchnie, kwietniki, szklarnię, drewniane tarasy i siedziska. W środku projektowana sala wystawowa powiązana jest szerokimi przeszkleniami wizualnie z krajobrazem, przenikając się z nim, ale również z możliwością odgrodzenia się poprzez system składanych żaluzji. Na piętrze znajduje się część administracyjna, gdzie dbaliśmy o to, aby stworzyć najkorzystniejsze warunki pracy z uwzględniem naturalnych, pozbawionych lotnych związków materiałów zarówno w architekturze, jak i wyposazeniu zakresu wnętrz, optymalnej wentylacji i składanych żaluzji na oknach. 

ESTETYKA. FUNKCJONALNOŚĆ. EKOLOGIA.
Estetyka. Funkcjonalność. Ekologia. W naszym projekcie te trzy hasła łączy drewno.
Wybrana, jako główna wytyczna projektowa - technologia CLT (cross laminated timber) stanowi konstrukcję (dzięki krzyżowemu sklejeniu warstw desek uzyskujemy materiał o wytrzymałości porównywalnej do stali i betonu), determinuje wygląd wnętrz obiektu, jak i zapewnia komfort dla użytkownika – warunki termiczne, akustyczne, jak i niemierzalne, ale niezwykle istotne psychofizyczne. Już samo wejście do takiego pomieszczenia wywołuje przyjazną reakcję, odwołującą sie do naszych zmysłów. Czuć zapach drewna, a także można dotknąć jego struktury. Bliskość materiału wpływa pozytywnie na odbiór wnętrz – kojarzy się z ciepłem i bezpieczeństwem, stąd ogranicza dyskomfort psychiczny. Istotą projektu wnętrz była minimalna ingerencja w konstrukcyjną strukturę. Linia umeblowania i wyposażania została oparta również o drewniane sklejki. Wszystkie proponowane meble ruchome podobnie wykonywane są w całości z drewna i tradycyjną, rzemieślniczą metodą.
Istotny jest przede wszystkim aspekt ekologiczny - niski ślad węglowy. Lasy w procesie fotosyntezy pozyskują z atmosfery dwutlenek węgla, dlatego też uznaje się je za jego rezerwuar. Metr sześcienny drewna ma zdolność do gromadzenia jednej tony dwutlenku węgla. Dzisiaj nie tylko budynek powinien być „zdrowy” i energooszczędny, ale również proces budowy nie powinien przebiegać ze szkodą dla środowiska.
Technologia CLT charakteryzuje się niskimi kosztami budowy oraz szybkim czasem realizacji. Jest to ważne nie tylko dla samego budynku, ale również dla najbliższego otoczenia. Problemem współczesnych miast jest ciągłe „bycie w budowie”, co utrudnia życie mieszkańcom, ale również nawet przy dużej staranności w prowadzeniu budowy obniża komfort życia. W przypadku projektowanego przez Nas obiektu największą częścią pracy Wykonawcy będzie przygotowanie wykrojów i prefabrykacja elementów. Postawienie budynku prognoznuje się kilka dni.
Zróżnicowanie kolorystyczne tego, co wewnątrz i na zewnątrz dopełnił sposób obróbki deski elewacyjnej, metodą Shou Sugi Ban,  który wynikał w dawnych czasach z pragmatyzmu działań człowieka - jak najprościej zapewnić trwałość użytego na zewnątrz drewna na lata. Dla Nas stał się wyzwaniem, aby w dzisiejszych czasach, czasach postępu technologicznego i wielu nowych, innowacyjnych materiałów zwrócić się ku elewacji drewnianej, wykonanej tradycyjną metodą tak, aby nadal pozostać we współczesności. Wykończenie stanowić ma warstwa zwęglenia uzyskana dzięki poddaniu powierzchni drewna działaniu płomieni. Technika wywodzi się ze starożytnej Japonii, ale można było ją spotkać również w dawnych czasach w Polsce. Opalanie oprócz oryginalnej estetyki zwiększa odporność drewna na działanie czynników atmosferycznych i promieniowanie UV, ponadto zabezpiecza przed szkodnikami oraz przeciwdziała próchnieniu. Rezultatem jest drewno, którego żywotność szacowana jest na kiladziesiąt lat przy znikomych lub żadnych czynnościach konserwacyjnych. Technika umożliwia uzyskanie różnych odcieni wykończenia, dzięki zmienności czasu działania płomieni. Okazuje się, że estetyka uzyskanej elewacji jest czymś zaskakującym, świeżym i atrakcyjnym.

URBANISTYKA
Marszewo to niewielka osada leśna, znajdująca się w granicach Gdyni. Ogród Botaniczny położony jest na polanie ciągnącej się wzdłuż ul. Marszewskiej. Zagospodarowanie stanowią ścieżki i kolekcje roślin: łąki, krzewy, sady oraz sala edukacyjna na powietrzu.
Koncepcja nie zakłada dużych zmian w zastanym układzie funkcjonalno – komunikacyjnym Ogrodu. Nowy obiekt projektowany jest w miejscu istniejącego budynku mieszkalnego, który przewidziany jest do rozbiórki. Nadrzędną ideą było wpisanie obiektu w atrakcyjny, leśny pejzaż oraz swobodny charakter organicznych ścieżek i przestrzeni zielonych działającego ogrodu botanicznego.
Główną ideą koncepcji od strony planistycznej było stworzenie rozproszonej kompozycji mniejszych i większych brył w formie archetypu domu w krajobrazie. Poszczególne bryły zostały spięte jednorodnym ogrodzeniem. Jest to nawiązanie do architektury zagrodowej - dawnej osady ze współczesną interpretacją drewnianego wału. Dodatkowo takie rozwiązanie pozwoliło na zmniejszenie stosunku powierzchni przegród ścian zewnętrznych do kubatury ogrzewanej, co przyczyni się do ograniczenia przyszłych kosztów eksploatacyjnych. Wszystkie wejścia do budynku odbywają się poprzez składane bramy, a część okien wyposażono w okiennice zamykające budynek w jednolitej bryle. Wprowadzone rozwiązania umożliwiają: oszczędność energii i wody, zapewnienie zdrowia i dobrego samopoczucia użytkowników oraz wykorzystanie ekologicznych, naturalnych materiałów.
Budynek widziany jest, jako brama przejścia do Ogrodu Botanicznego. Zagospodarowanie to zespół rozproszonych brył, które zostały spięte jednorodnym ogrodzeniem, tworząc dwa kameralne, zielone dziedzińce. Wejściowy stanowiący przejście do ogrodu oraz rekreacyjny, zielony ze strefą dydaktyczną w formie amfiteatru do prowadzenia tzw. lekcji pod chmurką. Ogrodzenie ogranicza dostęp dla osób niepowołanych, zwiększa bezpieczeństwo i jednocześnie nawiązuje formalnie do charakteru architektury zagrodowej - dawnej osady ze współczesną interpretacją drewnianego wału.

ARCHITEKTURA
Budynek edukacyjny składa się z dwóch brył połączonych przewiązką. W pierwszej, wejściowej zlokalizowano hol z ladą recepcyjno-kawiarnianą wyposażony w niezbędne szafki ubraniowe. Przestrzeń komercyjna powiększona została poprzez wykorzystanie przylegającego korytarza, z którego dostępne są toalety. Poprzez przeszklony łącznik możemy udać się do drugiej bryły w której umieszczono główną salę ekspozycyjną o dwóch wysokościach. W części wysokiej proponowane są duże przeszklenia z możliwością regulacji dostępu światła poprzez system zsuwanych okiennic zewnętrznych. W kubaturze brył projektowana jest antresola ze strefą wielofunkcjonalną, która stanowi miejsce odpoczynku, lektury, czy integracji dla dzieci oraz wyjście na balkon. Na tym poziomie zaprojektowana została również część administracyjna. Zorganizowana jest ona w podziale na dwie części: socjalną i biurową “open space” z salą spotkań.
Projekt wyposażony jest w szereg rozwiązań pro-ekologicznych oraz odnoszących się do idei zrównoważonego rozwoju w oparciu o wybrane aspekty:
  • Uwzględnienie indywidualnych uwarunkowań środowiskowych lokalizacji
  • Proekologiczne użytkowanie terenu
  • Efektywność użycia materiałów i surowców
  • Energooszczędność
  • Proekologiczna innowacyjność rozwiązań
  • Komfort i jakość użytkowania
więcej

komentarze

zobacz ten wpis na FB