Architekt
Fotograf
Lokalizacja
Ourém, Portugalia
Dom zrodzony z ruin
W portugalskim Ourém, na niewielkiej działce przy lokalnej drodze, powstał kompaktowy dom, który wyrósł bezpośrednio z pamięci miejsca. Projekt Casinha da Melroeira autorstwa Filipe Saraiva – Arquitectos to reinterpretacja dawnej ruiny wiejskiego domu wraz z klepiskiem, które niegdyś stanowiło centrum życia gospodarczego.
Nowa bryła zachowuje oryginalny, pentagonalny obrys budynku, traktując go jako punkt wyjścia i ograniczenie zarazem. W miejscu, gdzie wcześniej chyliła się ku drodze zrujnowana struktura, dziś stoi biała, zwarta forma o charakterystycznej linii dachu, która subtelnie odbija światło i zmienia się wraz z porą dnia.
Pentagonalna forma i wycięte wnęki
Projekt rozwija się w obrębie historycznego obrysu, jednak jego masa została miejscami „wydrążona”. W bryle pojawiają się skośne wycięcia tworzące kameralne tarasy i niewielkie patia. Te intymne zewnętrzne pokoje wciągają powietrze i światło do wnętrza, a jednocześnie rozszerzają przestrzeń życia poza ściany domu.
Wycięcia nie są prostopadłe ani przypadkowe. Ich kąty zostały zaprojektowane tak, aby reagować na konkretne osie widokowe i promienie słońca. W efekcie światło modeluje wnętrza w ciągu dnia, budując zmienną atmosferę – od ostrego porannego światła w sypialni po miękkie, boczne promienie w salonie.
Widok na zamek i krajobraz
Na piętrze, gdzie mieszczą się gabinet i łazienka, otwory okienne zostały precyzyjnie ustawione względem panoramy. Jedno z nich kadruje widok na Castelo de Ourém, czyniąc z historycznej dominanty miasta codzienny punkt odniesienia dla mieszkańców.
Relacja z horyzontem i krajobrazem jest tu równie ważna jak relacja z przeszłością miejsca. Każde pomieszczenie otrzymuje własny fragment nieba i widoku, dzięki czemu mimo niewielkiej powierzchni dom sprawia wrażenie przestrzennego i wielowarstwowego.
Kompaktowa przestrzeń, elastyczne życie
Casinha da Melroeira została zaprojektowana bez konkretnego inwestora, jako eksperyment nad tym, jak mały dom może odpowiadać na zmienne potrzeby rodziny. Wnętrze organizuje się wokół centralnej pustki, która nawiązuje do dawnego klepiska. Pomieszczenia nie są od siebie sztywno oddzielone, lecz pozostają w subtelnym dialogu.
Dwukondygnacyjna strefa wejściowa otwiera się ku górze, wykorzystując pentagonalny kształt dachu do wzmocnienia poczucia wysokości. Dalej przestrzeń stopniowo się zawęża, tworząc bardziej intymne zakątki do pracy, rozmowy czy odpoczynku. Skala domu zmienia się w zależności od miejsca, budując bogate doświadczenie przestrzenne w niewielkim metrażu.
Rzemiosło, recykling i detal
Projekt łączy eksperyment konstrukcyjny z wrażliwością materiałową. Zewnętrzne elementy metalowe – skrzynka na listy, balustrady, gargulce czy komin – zostały zaprojektowane jako precyzyjne detale, podkreślające jednorodność białej bryły. Wnętrze natomiast łączy nowe rozwiązania z przedmiotami z drugiej ręki i elementami wykonanymi ręcznie.
Obok mebli z antykwariatu pojawia się ikona designu – Shell Chair autorstwa Hans Wegner, zakupiona jako używana. Architekt wprowadził również własnoręcznie wykonane lampy i rzeźby przedstawiające kosa – motyw bezpośrednio nawiązujący do nazwy domu i lokalnej tożsamości.
Pamięć jako budulec
W niszy nad wejściem umieszczono rzeźbę kosa, która symbolicznie łączy nowy dom z historią miejsca. Motyw ten powraca w grafikach i detalach wnętrza, tworząc opowieść zakorzenioną w lokalnym kontekście.
Casinha da Melroeira to przykład, jak rekonstrukcja ruiny może stać się czymś więcej niż odbudową. To kompaktowy dom wiejski w Portugalii, który łączy pamięć, eksperyment konstrukcyjny i codzienne życie w jednej, wyrazistej bryle. W niewielkiej skali powstała architektura o silnej tożsamości, głęboko osadzona w krajobrazie i historii Ourém.