Cotswolds CowshedDesign Storey

W sercu regionu Cotswolds w hrabstwie Gloucestershire zrealizowano niezwykle wrażliwą adaptację historycznej stodoły. Projekt pracowni Design Storey przywrócił do życia XVIII-wieczny budynek z piaskowca, który przez lata popadał w ruinę i groził zawaleniem. Dawny budynek gospodarczy, niegdyś przeznaczony dla bydła, został przekształcony w wyjątkowy dom wakacyjny.

Architekci przyjęli jasną zasadę projektową: zachować maksymalną ilość historycznej substancji i jednocześnie wyraźnie pokazać pierwotną strukturę budynku. Dzięki temu adaptacja stała się przykładem zrównoważonej architektury, w której nowe funkcje powstają w dialogu z istniejącą historią miejsca.

Nowy plan oparty na starej strukturze

Punktem wyjścia dla nowego układu funkcjonalnego był pierwotny podział budynku. Dawna stajnia dla krów była jednokondygnacyjna, natomiast sąsiadująca część przeznaczona dla byków posiadała dwie kondygnacje oraz poddasze na siano. Architekci postanowili wykorzystać tę logikę przestrzenną, zamiast ją usuwać.

Centralnym elementem nowej kompozycji stał się drewniany rdzeń mieszczący klatkę schodową. Ten pionowy element łączy wcześniej oddzielone części budynku i wyraźnie zaznacza współczesną interwencję architektoniczną. Jego drewniana okładzina kontynuowana jest także w innych fragmentach wnętrza, tworząc spójny język materiałowy.

W dawnej jednokondygnacyjnej części powstała przestrzeń dzienna z kuchnią i salonem otwierającym się na dziedziniec. Dwukondygnacyjna część budynku mieści sypialnie oraz łazienki.

Przywrócenie historycznej konstrukcji

Jednym z największych wyzwań była stabilizacja konstrukcji. Wiele elementów więźby dachowej było osiadłych lub zdeformowanych, dlatego architekci przeprowadzili staranną rekonstrukcję, prostując belki i przywracając pierwotną wysokość okapów.

Zachowano oryginalne słupy i belki dębowe oraz istniejące kamienne podstawy konstrukcji. Tam, gdzie elementy były zniszczone, uzupełniono je materiałami odpowiadającymi historycznym rozwiązaniom. Wymieniono także stary dach z azbestu na trwałe pokrycie z blachy, które zapewnia lepszą ochronę budynku i jego konstrukcji.

Delikatna ingerencja w historyczną tkankę

Kamienne ściany budynku okazały się jednocześnie największą wartością i ograniczeniem projektu. Ze względu na ich status konserwatorski oraz właściwości materiałowe wszelkie zmiany musiały być bardzo ostrożne. Lokalny kamień, z którego wzniesiono stodołę, nie jest dziś łatwo dostępny, dlatego zachowanie istniejącej substancji było kluczowe.

Na wczesnym etapie projektu architekci współpracowali z konserwatorem zabytków, aby uzgodnić zakres ingerencji. Tam, gdzie było to możliwe, kamień pozostawiono odsłonięty, pozwalając wyeksponować historyczną strukturę murów i podkreślić wiek budynku.

Naprawa zamiast wymiany

Filozofia projektowa opierała się na zasadzie: naprawiać, odzyskiwać i ponownie wykorzystywać materiały. Kamień pozyskany z nowych otworów okiennych wykorzystano do lokalnych napraw murów. Oryginalne deski z wiązu przekształcono w elementy wewnętrznych przegrody i ekranów.

Wnętrza wykończono materiałami naturalnymi i oddychającymi. Sufit wykonano z lokalnie produkowanych drewnianych paneli pokrytych tynkiem wapiennym, a podłogi z desek dębowych z certyfikatem FSC. Do izolacji użyto wełny owczej – materiału odnawialnego, nietoksycznego i zapewniającego bardzo dobre właściwości termiczne.

Dzięki temu wnętrza są ciepłe i przyjazne, a jednocześnie zachowują autentyczny charakter dawnej stodoły.

Zrównoważona architektura poprzez zachowanie

Projekt zdobył w 2025 roku RIBA Regional Award oraz nagrodę w kategorii konserwacji zabytków. Jury doceniło przede wszystkim umiejętne zachowanie historycznej substancji oraz minimalny zakres ingerencji.

Realizacja pokazuje, że najbardziej zrównoważonym budynkiem często jest ten, który już istnieje. Zamiast budować od nowa, architekci postawili na adaptację i ponowne wykorzystanie materiałów, dzięki czemu powstał dom, który łączy współczesny komfort z autentycznym dziedzictwem architektonicznym regionu Cotswolds.