Dom w BellaghyMcGonigle McGrath Architects

House at Lough Beg to rodzinny dom położony w Bellaghy w Wielkiej Brytanii, na terenie dawnego parku Ballyscullion, tuż przy brzegu jeziora Lough Beg. Ten niezwykły krajobraz, ukształtowany pod koniec XVIII wieku jako klasycystyczna rezydencjonalna domena, zachował się w niemal nienaruszonej formie. Rozległe polany, łagodne wzniesienia i grupy starych drzew tworzą surową, idealizowaną wizję krajobrazu, w której architektura pełni rolę dyskretnego dopełnienia, a nie dominanty.

Dom w cieniu dębów

Projekt autorstwa McGonigle McGrath Architects zrealizowano na skraju naturalnej polany w pradawnym dębowym lesie. Lokalizacja została uzgodniona jako pragmatyczna, oparta na śladach dawno rozebranej zabudowy, a nie na osiach kompozycyjnych historycznego parku. Dzięki temu dom nie konkuruje z główną rezydencją z XIX wieku, lecz funkcjonuje jako cichy element większego krajobrazu.

Powściągliwa ambicja inwestorów

Inwestorzy oczekiwali domu jasnego, przestronnego i rodzinnego, ale jednocześnie skromnego w wyrazie. Zamiast efektownej architektury, kluczowa była dyskrecja i szacunek wobec otwartego parku oraz zwartej struktury leśnej. Architektura miała podporządkować się miejscu, nie zdradzając swojej skali ani programu z dalekich perspektyw.

Czytelna kompozycja brył

Dom składa się z dwóch prostokątnych bloków, zestawionych tak, by tworzyły półotwartą enklawę. Główna bryła mieści przestrzenie dzienne na parterze oraz sypialnie na piętrze, ułożone w sekwencji pomieszczeń o klarownej logice. Niski blok pomocniczy, dołączony do głównej bryły, pozwala większości pomieszczeń osiągnąć pełną głębokość planu. Drugi, równoległy budynek, usytuowany z tyłu, mieści garaże i pomieszczenia gospodarcze.

Ściana jako granica i mediator

Obie bryły połączone są murem, który nie tylko spaja kompozycję, ale również definiuje podział na przestrzenie bardziej publiczne i prywatne na zewnątrz. To rozwiązanie wzmacnia poczucie schronienia, jednocześnie zachowując otwartość na rozległy krajobraz parku.

Architektura zakorzeniona w tradycji

Forma budynku nawiązuje do tradycyjnych zabudowań wiejskich, jednak została dopracowana w detalach i proporcjach. Otwory okienne od strony lasu są oszczędne i powściągliwe, stopniowo otwierając się ku otwartym widokom parku i jeziora. Każde okno zostało precyzyjnie zaprojektowane jako rama dla krajobrazu, a ich rozmieszczenie porządkuje relację wnętrz z otoczeniem.

Materiały dialogujące z krajobrazem

Elewacje wykonano z ręcznie formowanej cegły w odcieniach szarości, a dach pokryto cynkiem. Ten zestaw materiałów sprawia, że dom harmonijnie stapia się z ciemną masą drzew i zmiennym światłem północnoirlandzkiego krajobrazu. Grube mury, głębokie ościeża, masywna stolarka i subtelnie rozchylone narożniki wzmacniają wrażenie trwałości i zakorzenienia w miejscu.

Dom i krajobraz jako całość

Relacja architektury z otoczeniem jest dwukierunkowa. Z wnętrza domu krajobraz odkrywany jest poprzez kadrowane widoki, skośne glify i otwarte narożniki. Z kolei z perspektywy parku to krajobraz stopniowo odsłania budynek, który pojawia się i znika pomiędzy wzniesieniami terenu i skupiskami drzew. Dom staje się elementem narracji przestrzennej, a nie jednorazowym obiektem.

Proces jako wartość

House at Lough Beg był pierwszym projektem w dorobku pracowni, w którym tak złożony krajobraz stał się punktem wyjścia dla całej koncepcji. Realizacja trwała pięć lat i była prowadzona metodą samodzielnej budowy przez właściciela, który z czasem stał się nie tylko inwestorem, ale również świadomym współtwórcą architektury i opiekunem krajobrazu. To doświadczenie ukształtowało dalszy rozwój języka architektonicznego pracowni.

Architektura oparta na uważności

Dom w Bellaghy to przykład architektury, która nie dominuje nad miejscem, lecz wzmacnia jego istniejące wartości. Prostota formy, precyzja detalu i głęboki szacunek dla krajobrazu sprawiają, że budynek staje się trwałym, niemal naturalnym elementem parku. To architektura cicha, dojrzała i długowieczna, powstała z myślą o relacji między człowiekiem, domem i ziemią.